Sądy

Jeżeli czujesz się dyskryminowany, zgłoś się na policję, do sądu lub do prokuratury. Organy ścigania mają obowiązek zająć się Twoją sprawą z „urzędu” i rozpocząć odpowiednią procedurę. Gdyby odmówiono jednak wszczęcia postępowania lub je umorzono (formalną decyzją na piśmie), możesz wnieść do sądu sprawę osobiście, tj. z oskarżenia prywatnego.

Jeżeli chcesz wszcząć postępowanie karne, musisz złożyć w prokuraturze zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa (określonego w Kodeksie karnym). Złożenie zawiadomienia jest wolne od jakichkolwiek opłat. Powinieneś w nim wyjaśnić gdzie i kiedy doszło do ewentualnego popełnienia przestępstwa i opisać daną sytuację. Zostaniesz wówczas wezwany na przesłuchanie celem złożenia wyjaśnień. Następnie zostanie podjęta decyzja o wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania.

Jeżeli stałeś się ofiarą dyskryminacji (np. w dostepie do usług, opieki zdrowotnej) możesz dochodzić swoich praw przed sądem i wnieść pozew cywilny o odszkodowanie za nierówne traktowanie, postępowanie odbywa się wówczas na zasadach ogólnych. Jeśli chodzi o dyskryminację w sferze zatrudnienia należy złożyć pozew do sądu pracy – sądu rejonowego miejsca siedziby pracodawcy lub do sądu, w okręgu którego znajduje się zakład pracy bądź też sądu, w okręgu którego praca była, jest lub miała być wykonywana. Jeśli w pozwie suma żądanego odszkodowania jest wyższa niż 75 000 PLN, pozew należy skierować do sądu okręgowego.

Jeżeli pozew złożysz w sądzie niewłaściwym, sąd ten zobowiązany jest przekazać pozew sądowi właściwemu, o czym zostaniesz poinformowany.

Złożenie pozwu w sprawach o dyskryminację w sferze zatrudnienia jest zwolnione z opłat sądowych (chyba że kwota żądanego odszkodowania przekracza 75 000 PLN, wówczas pobierana jest opłata stosunkowa).

Pamiętaj, że możesz starać się o ustanowienie nieodpłatnie przez sąd pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), który będzie Cię reprezentował w sprawie! Możesz także wnosić o zwolnienie z kosztów sądowych, jeśli nie stać Cię na ich opłacenie.

Warto wiedzieć, że w polskim prawie stosuje się następującą zasadę: osoba, która coś twierdzi przed sądem, musi to udowodnić. Jednak ze względu na to, że bardzo trudno jest udowodnić bycie ofiarą dyskryminacji, w takich sprawach stosuje się zasadę przeniesienia ciężaru dowodu na stronę, której zarzuca się naruszenie zasady równego traktowania. Oznacza to, że osoba dyskryminowana nie musi przedstawiać dowodów na okoliczność tego, że była dyskryminowana (powinna to jedynie uprawdopodobnić), a strona przeciwna ma wykazać, że nie dyskryminowała. Przeniesienie ciężaru dowodu ma być ułatwieniem dla ofiar dyskryminacji, które często nie dysponują dowodami – np. dyskryminowany pracownik nie ma wglądu w dokumenty pracodawcy i występuje ze słabszej w stosunku do pracodawcy pozycji.

Pozew należy sporządzić w 3 kopiach (jedną zachowaj dla siebie). Jeśli do pozwu dodawane są załączniki (np. umowa o pracę), to także należy zrobić ich kserokopię. Pozew może być napisany odręcznie, można go złożyć osobiście w sądzie (Biuro Podawcze) lub przesłać listem poleconym (zachowaj dla siebie dowód nadania).

Ponadto, spory z zakresu prawa pracy mogą być rozstrzygane przez komisje pojednawcze na podstawie ugody stron.

W sprawach o naruszenie dóbr osobistych (na podstawie Kodeksu cywilnego) poprzez dyskryminujące działania, możesz żądać naprawienia szkody poniesionej wskutek bezprawnego działania.

W tym przypadku postępowanie jest odpłatne, tj. przy składaniu pozwu należy uiścić opłatę sądową (w wysokości zależnej od żądanej kwoty odszkodowania). Jednak o soba, która złoży oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść kosztów, może przez sąd zostać z nich zwolniona. Druki takich oświadczeń są dostępne w sądach.

Ponadto, osobie zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub części, sąd ustanowi adwokata z urzędu, jeśli jego udział w sprawie uzna za potrzebny.

Co należy napisać w pozwie?

  • oznaczyć sąd, do którego kierujesz pozew;
  • podać swoje imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania (wskazać powoda);
  • wskazać, kto jest pozwanym (kto dopuścił się dyskryminujących działań);
  • pismo zatytułować „pozew”;
  • podać wartość przedmiotu sporu (żądaną kwotę odszkodowania);
  • przytoczyć okoliczności uzasadniające zgłaszane żądania (tzn. opisać krótko i rzeczowo co się stało, na czym polegało dyskryminujące działanie), w miarę możliwości wskazać dowody na poparcie przytaczanych twierdzeń;
  • ewentualnie złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i/lub ustanowienie adwokata z urzędu;
  • ewentualnie wymienić składane załączniki;
  • podpisać się!